Tomograf komputerowy

TOMOGRAF KOMPUTEROWY co to jest?

Tomograf Komputerowy (TK) zaliczny jest obecnie do podstawowych urządzeń w diagnostyce medycznej, wykorzystując do obrazowania ciała człowieka promieniowanie rentgenowskie (X). Urządzenie to wyposażone jest w lampę rentgenowską, która obracając się wokół pacjenta w czasie krótszym od 0,5sekundy skanuje badany obszar ciała czowieka. Promieniowanie rentgenowskie przechodząc przez ciało człowieka zostaje osłabione w sposób zależny od budowy anatomicznej i zmian patologicznych, a wartości osłabienia promieniowania X odczytywane są przez zespół detektorów umieszczony po przeciwnej stronie lampy RTG. Dzięki licznym dedykowanym programom i skomplikowanym algorytmom matematycznym uzyskujemy na monitorze obrazy przekrojów ciała człowieka w skali szarości, jednocześnie ograniczając do niezbędnego minimum pochłoniętą przez ciało pacjenta dawkę promieniowania X. Uzyskane w badaniu TK podstawowe dane obrazowe są nastepnie przesyłane na konsole diagnostyczną lekarza, gdzie podlegają dalszej obróbce w zależności od problemu klinicznego oraz jednocześnie są archwizowane w sytemach PACS. Przetworzone obrazy z badania TK są następnie interpetowane przez lekarza radiologa i opisywane w systemie RIS Pracowni TK.

Zaletą obrazowania TK jest bardzo dobra rozdzielczość przestrzenna uzyskiwanych obrazów, bardzo dobre obrazowanie struktur kostnych oraz mozliwość natychmiastowej oceny świeżego krwawienia. Nieco gorzej zaś wygląda rozdzielczość kontrastowa tkanek miękkich, stąd zwykle dla jej poprawy, a także dla celów diagnostyki różnicowanej w badaniu TK bardzo często podaje się środki kontrastujące zarówno doustnie jak i dożylnie.

 

PRZYGOTOWANIE DO BADANIA TK

  1. Badanie ZAWSZE wykonujemy na podstawie skierowania, wystawionego przez lekarza specjalistę, dotyczy to także zgodnie z Ustawą Prawo Atomowe z dn.29.11.2000 badań prywatnych.
    W przypadku realizacji badania w ramach NFZ pacjent jest zobowiązany dostarczyć do Pracowni TK oryginał skierowania w terminie 14 dni roboczych od daty ustalenia terminu badania, pod rygorem skreślenia z listy oczekujących (podstawa prawna: art. 20 ust. 1 Ustawy z dnia 27 sierpnia 2004 r. o świadczeniach opieki zdrowotnej finansowanych ze środków publicznych).
  2. Przed badaniem TK należy wypełnić ANKIETĘ (w razie konieczności zabrać ze sobą okulary do czytania), gdyż istnieją sytuacje, które są bezwzględnym lub względnym przeciwwskazaniem do wykonania badania TK i podania środka kontrastującego – o czym personel Pracowni TK musi być poinformowany.

    Ankieta powinna być wydana wraz ze skierowaniem do badania TK. Jeśli nie została wydana przez lekarza kierującego, jest dostępna bezpośrednio w Pracowni TK lub tutaj. Należy ją pobrać, wydrukować i wypełnić oraz dostarczyć wypełnioną w dniu badania TK. Ankietę można też wypełnić bezpośrednio przed badaniem w Pracowni TK, ale należy wówczas zarezerwować sobie na to ok.10 minut czasu.

  3. Przyjmowane regularnie leki z powodu chorób przewlekłych, choroby serca, padaczki, astmy itp. pacjent powinien także zażyć w dniu badania TK.
    Wyjątek stanowią leki działające szkodliwie na nerki (niesterydowe leki przeciwzapalne), cefalosporyny, cisplatyna, aminoglikozydy, betablokery, diuretyki (np.furosemid) oraz doustne leki przeciwcukrzycowe (Metformina). W przypadku niewydolności nerek (GFR < 45) należy na 2 dni przed badaniem TK z przewidywanym podaniem środka kontrastującego odstawić metforminę oraz wznowić jej zażywanie 2 dni po badaniu, jeśli funkcja nerek nie uległa pogorszeniu. W przypadku wątpliwości personel Pracowni TK służy poradą.
  4. W związku z ewentualnym podaniem środka kontrastującego na bazie jodu, pacjent zgłaszając się na badanie TK MUSI posiadać wynik poziomu KREATYNINY we krwi / wynik GFR oraz oznaczenie poziomu TSH w surowicy krwi (wynik ten jest ważny do 1 miesiąca przed badaniem TK), a skierowanie na badanie wydaje lekarz kierujący do badania TK).
  5. Badanie TK może wiązać się z koniecznością podania środka kontrastującego dożylnie, o czym decyduje lekarz radiolog na podstawie danych klinicznych i ankiety wypełnionej przez pacjenta, dlatego pacjent powinień pozostawać na czczo (nie powinien przyjmować pokarmów i płynów oraz żadnych używek) na 4 godziny przed planowaną godziną badania TK (nie dotyczy to leków, które musi pacjent zażywać o określonej godzinie w związku ze schorzeniami przewlekłymi np. cukrzycą).
  6. Do niektórych badań TK zwłaszcza w obszarze przewodu pokarmowego (np. Kolonoskopia Wirtualna) obowiązuje specjalne przygotowanie pacjenta (środki przeczyszczające np.Moviprep, Fortrans). W takich przypadkach proszę skontaktować się z Pracownią TK celem ustalenia trybu postępowania.
  7. Podanie jodowego środka kontrastującego dożylnie może wiązać się z wystąpieniem objawów niepożądanych – objawy te występują rzadko i są najczęściej łagodne i przemijające, niemniej wyjątkowo mogą pojawić się również objawy o średnim nasileniu i ciężkie wymagające interwencji lekarskiej. Pełna informacja nt. objawów ubocznych dostępna tutaj lub w Pracowni TK, a także w charakterystyce produktu leczniczego dostępnej np. pod adresem: chpl.com.pl/data_files/2013-02-22_Visipaque_550_ChPL_clean_CI4_corr.pdf
  8. Do badania należy założyć luźną odzież, bez obecności metalowych lub metalizowanych elementów.
  9. Zgłaszając się na badanie diagnostyczne TK proszę dostarczyć dokumentację medyczną (opis i płyta CD/DVD) poprzednich badań RTG, USG, TK, MR, Endoskopii oraz karty informacyjne z leczenia szpitalnego.
  10. W przypadku pacjentów do lat 18 należy zgłosić się na badanie z opiekunem prawnym (rodzic lub przedstawiciel ustawowy)
  11. Przed badaniem MR celem identyfikacji pacjent będzie proszony o okazanie dowodu osobistego lub innego dokumentu ID (paszport, prawo jazdy) ze zdjęciem.

 

PRZECIWWSKAZANIA DO BADANIA TK

  1. Badanie TK wymaga całkowitego spokoju, pozostania w bezruchu, a czasem również wstrzymania oddechu przez kilka sekund, dlatego pacjenci niespokojni, pobudzeni ruchowo oraz małe dzieci celem prawidłowego przeprowadzenia badania mogą wymagać znieczulenia anestezjologicznego.
  2. W badaniach tomografii komputerowej stosowane jest promieniowanie rtg, które może mieć niekorzystny wpływ na organizm ludzki, dlatego dawka promieniowania podczas badania tomografii komputerowej jest zredukowana do najmniejszego poziomu, zapewniającego uzyskanie poprawnych technicznie obrazów. Wartości dawek promieniowania nie powinny przekraczać poziomów referencyjnych, określonych przez odpowiednie akty prawne, chyba, że uzasadniają to istotne wskazania kliniczne oraz szczególne warunki wykonywania badań. Narażenie na promieniowanie rtg w pracowni badań tomografii komputerowej jest monitorowane przez wprowadzony stały program kontroli jakości.
     
    Szczególnie istotne jest zapewnienie ochrony przed promieniowaniem kobiet w ciąży i dzieci:

    • terminowe badania TK u kobiet w wieku rozrodczym powinny być wykonywane w 1-10 dniu cyklu (dla uniknięcia narażenia na promieniowanie w przypadku wczesnej, nie rozpoznanej jeszcze ciąży),
    • ciąża jest przeciwwskazaniem do badania TK – wykonywanie go jest ograniczone do niezbędnych przypadków, jeżeli badanie nie może być przeprowadzone po rozwiązaniu (po wyczerpaniu innych metod diagnostycznych oraz w przypadkach zagrożenia życia matki lub płodu); wówczas powinno być wykonywane w sposób zapewniający maksymalną ochronę płodu przed ekspozycją na promieniowanie, poprzez wybór właściwej techniki badania oraz stosowanie osłon osobistych na okolicę brzucha i miednicy,
    • u dzieci do lat 10 badanie TK obejmujące brzuch lub miednicę może być wykonywane po wyczerpaniu innych metod diagnostycznych.
  3. W trakcie wykonywania badań TK dodatkowo podaje się często środek kontrastujący, czyli substancję, przez która pochłania prom.X. Środki te podane dożylnie i/lub doustnie gromadzą się w określonych obszarach ciała i pozwalają uzyskać bardziej kontrastowy obraz lub wzmocnienie struktur patologicznych. Wszystkie stosowane w tomografii komputerowej środki kontrastowe zawierają jod. U niektórych pacjentów ich podanie może wywołać działania niepożądane. Stosowane obecnie środki niejonowe charakteryzują się dobrą tolerancja ogólną i miejscową oraz rzadkim wywoływaniem reakcji alergicznych i innych objawów ubocznych. Przed badaniem konieczne jest poinformowanie lekarza o uczuleniu na jod, chorobach i przyjmowanych lekach, a także dostarczenie aktualnych wyników poziomu kreatyniny i TSH.

 

PRZEBIEG BADANIA TK

Przed badaniem TK:

  1. Prosimy zgłosić się na badanie 15 minut przed umówioną godziną w celu sprawdzenia ankiety dotyczącej przewlekłych chorób, alergii, przyjmowanych leków oraz ewentualnych przeciwwskazań do przeprowadzenia badania TK.
  2. W przypadku większości badań TK podaje się dożylnie środek kontrastowy w celu uzyskania bardziej kontrastowego obrazu badanego obszaru i detekcji przewidywanych zmian patologicznych. W przypadku dożylnego podania środka kontrastującego, tuż przed rozpoczęciem badania pielęgniarka założy wenflon. Aplikowane przez nas środki kontrastowe należą do bardzo bezpiecznych substancji farmakolgicznych i rzadko (<2%) wywołują reakcje niepożądane.

W trakcie badania TK:

  1. Pacjent zostaje poproszony do pomieszczenia przygotowawczego przez osobę z personelu pracowni TK, następnie jest informowany o przebiegu badania i w sytuacji przewidywanego podania środka kontrastowego zostaje mu założone wkłucie dożylne. W przypadku niektorych badań TK dotyczących przewodu pakarmowego pacjent jest proszony o wypiecie odpowiedniej ilości wody lub płynu zawierającego rozcieńczony środke kontrastowy.
  2. Kolejno pacjent jest zaproszany do wejścia do Pracowni TK, gdzie zaostaje ułożony wygodnie na stole aparatu TK i poinformowany o możliwościach komunikacji z personelem w trakcie trwania badania TK. W zależności od badanej okolicy technik RTG odpowiednio układa, a pielęgniarka w sytuacji gdy przewidywane jest podanie środka kontrastującego za pomocą strzykawki automatycznej przygotowuje i podłącza to urządzenie do pacjenta.
  3. Personel medyczny opuszcza pomieszczenie TK, ale ma pełną możliwość monitorowania przebiegu badania i komunikacji z pacjentem z pomieszczenia sterującego pracą aparatu TK – pacjent jest pod obserwacją zarówno technika RTG, który przeprowadza badanie jak i pielęgniarki, która w razie nagłęj potrzeby jest w stanie wejść do Pracowni TK i zareagować na zaistniałą sytuację, gdyby zaszłą taka potrzeba. W pobliżu jest także zawsze lekarz radiolog gotowy wdrożyć konieczne postępowanie w przypadku wystąpienia objawów niepożadanych.
  4. Badanie jest bezbolesne, ale towarzyszy mu hałas związany z szybkim obrotem lampy RTG.
  5. W przypadku gdy podawany jest środek kontrastujący rzadko, niemniej jednak mogą zdarzyc się lekkie i przemiejające objawy niepożądane (np.uczucie gorąca, nudności). W razie ich wystąpienia personek medyczny w tym lekarz są w stanie zareagować odpowiednio do sytuacji.
  6. Badanie TK trwa krótko, kilka sekund (skanowanie pacjenta), niemniej całośc procedury od wejści pacjenta do Pracowni Tk do zakończenia badania to zwykle ok.10-15min, w przypadku niektórych rodzajów badań nawet nieco dłużej (opóżnione skanowanie). Bardzo ważne dla uzyskania odpowiedniej jakości obrazów TK jest, aby pacjenta w trakcie badania pozostawał bez ruchu i współpracował z personelem Pracowni TK właściwie wykonując jego polecenia

Po badaniu TK:

  1. Po badaniu z podaniem środka kontrastującego pacjent bezwzględnie proszony jest o pozostanie na terenie Pracowni TK przez okres 15-20 min. Jeśli nie wystąpią działania niepożądane, pacjent może opuścić teren Pracowni TK. Pacjent proszony jest po badaniu TK o właściwe nawodnienie si,ę celem szybkiej elemmniacji podanego środka kontrastowego (dwa litry płynu dziennie przez kolejne dwa dni). Pacjenci którzy mieli podawani środek kontrastujący winni w 3 dobie po badaniu oznaczyć ponownie poziom KREATNINY we krwi / GFR celem mozliwości rozpoznania nefropatii pokontrastowej (jeśli wystąpi, co jest zjawiskiem rzadkim). Skierowanie na to oznaczenie powinien wystawić lekarz kierujący lub lekarze rodzinny.
  2. W przypadku badania TK bez podania środka kontrasującego żadne dalsze działa nie są konieczne i pacjent może natychmiast opuścić Pracownię TK.

 

Odbiór wyników badania TK

W rejestracji pacjent uzyska informację odnośnie terminu odbioru wyniku badania, które zostają oddane do opisu i konsultacji naszych specjalistów. Istnieje możliwość odebrania wyników osobiście lub za pośrednictwem innej osoby po wypełnieniu odpowiedniego upoważnienia. Proszę zgłosić się po odbiór z dokumentem tożsamości. W niektórych uzasadnionych przypadkach istnieje możliwośc przesłania wyniku badania TK za pomocą poczty lub kuriera – personel rejestracji Pracowni TK w takich przypadkach wyjśni państwu tryb postępowania. Wynik składa się z opisu lekarskiego oraz płyty CD/DVD, na której nagrane są obrazy badania TK wraz z opisem.

Potwierdzenie rejestracji można pobrać tutaj.

 

APARATY TK

DIAGNOSIS KRYNICA

  •  Aparat firmy GE OPITMA CT520 16 – RZĘDOWY